Laatst aangepast op
Voorkomen is beter dan genezen. Preventie en vroegsignalering kregen een steeds grotere plaats in de integrale schuldhulpverlening, omdat gemeenten en ketenpartners zagen dat daar nog veel winst te behalen viel.
Waarom preventie loont
Mensen met problematische schulden trekken zich vaak terug achter de voordeur en doen minder mee in de samenleving. Preventie kan voorkomen dat hun situatie verergert en beperkt de maatschappelijke kosten. Het uitgangspunt was daarom: preventie waar mogelijk, ondersteuning waar nodig.
Schuldpreventie is een mix van maatregelen, activiteiten en voorzieningen die mensen financieel vaardiger maken, zodat zij hun geldzaken op orde houden. Ze richt zich op de fase voordat er problematische schulden zijn, maar ook op de nazorg. Wie eenmaal is geholpen, heeft baat bij verdere begeleiding, zodat de kans op herhaling kleiner wordt.
Veel vormen
Preventie en vroegsignalering kunnen op veel manieren vorm krijgen, bijvoorbeeld met financiële educatie op scholen of via samenwerking met werkgevers, zorgverzekeraars en woningcorporaties. Door goede voorbeelden uit te wisselen, kunnen gemeenten van elkaar leren. De business cases beschrijven projecten in Amsterdam, Almere en Tilburg die gericht waren op eerdere hulp bij dreigende schulden.
Vragen voor beleidsmakers
In de periode 2012–2014 stonden bij dit thema twee vragen centraal:
- Hoe geeft de gemeente vorm aan preventie?
- Wanneer is het zinvol om in te zetten op preventie?
Verder lezen
Onderzoeken, handreikingen en Kamerstukken over preventie en vroegsignalering staan in de bibliotheek. Voorbeelden uit gemeenten staan bij de praktijkartikelen.
Nieuws en artikelen over dit thema
- 14-09-2018 NVVK presenteert geactualiseerde Leidraad Vroegsignalering Schulden
Op 10 september 2018 presenteerde branchevereniging NVVK een geactualiseerde versie van de Leidraad Vroegsignalering Schulden.
- 31-03-2017 Minder betalingsachterstanden en ontruimingen bij woningcorporatie Staedion
Woningcorporatie Staedion in Den Haag vernieuwde vanaf januari 2016 haar huurincasso. Betalingsachterstanden daalden met 20% en ontruimingen met 60%.
- 01-03-2017 Afgelost = Opgelost: wetenschappelijk onderbouwde campagne voor vroegtijdige hulp
Syncasso en Kredietbank Nederland startten in januari 2017 de campagne Afgelost = Opgelost, gebaseerd op onderzoek met de Rijksuniversiteit Groningen.
- 03-09-2016 Jongeren met schulden: wat kunnen gemeenten doen?
Panteia-onderzoek liet in 2016 zien dat ruim de helft van de 18- tot 27-jarigen een schuld had gehad. Het Rijk gaf gemeenten suggesties voor hulp.
- 29-04-2016 Zorgverzekeringslijn.nl: goed geïnformeerd over rechten en plichten
Zorgverzekeringslijn.nl gaf onafhankelijk advies over zorgverzekeringen aan jongeren, mensen met een laag inkomen en professionals in de schuldhulp.
- 15-04-2016 Woningcorporatie Centrada: sociaal incassotraject
Woonstichting Centrada in Lelystad werkte met een sociaal incassotraject: bij een huurachterstand nam de corporatie direct contact op met de huurder.
- 01-03-2016 Diverse projecten voor jongeren met geldproblemen
Rond 2016 liepen in Nederland diverse projecten voor jongeren met geldproblemen, van financiële educatie op school tot persoonlijke begeleiding.
- 21-01-2016 SchuldHulpMaatje: risico's op postcodeniveau in beeld
SchuldHulpMaatje bracht risico's op geldproblemen per postcode in kaart en bereikte zo via gerichte online advertenties mensen die hulp zochten.
- 01-01-2016 Geldloket Amersfoort helpt jaarlijks 500 ‘nieuwe armen’
Het Geldloket in Amersfoort hielp jaarlijks 500 mensen die door de crisis in geldnood kwamen. Staatssecretaris Klijnsma bezocht het in december 2015.
- 04-12-2015 Welke gegevens mogen gemeenten en zorgverzekeraars uitwisselen?
Eind 2015 wijzigde VWS de Regeling zorgverzekering. Daardoor werd duidelijker welke gegevens gemeenten en zorgverzekeraars mochten uitwisselen.
- 01-11-2015 Gratis advies voor ondernemers: de resultaten in Velsen
Velsen steunde de hulplijn 155-Red een bedrijf van het IMK. In 2015 vroegen gemiddeld vier à vijf ondernemers per maand er kosteloos advies.
- 01-09-2015 Sociale Dienst Drechtsteden pakt in- en uitstroom bronheffing aan
De Sociale Dienst Drechtsteden belde bijstandscliënten met zorgpremieschulden om bronheffing te voorkomen of te beëindigen. 60 procent kwam op gesprek.
- 25-06-2015 Regionale sociale dienst en banken werken samen in financiële educatie
In 2015 boden de RSD Alblasserwaard Vijfheerenlanden en drie banken middelbare scholen samen het gratis lespakket Ik en Geld aan, met extra ondersteuning.
- 18-06-2015 Roermond bezoekt werkgevers in kader van schuldhulpverlening
In 2015 bezocht de gemeente Roermond werkgevers om hen te informeren over het Loket Schuldhulp, omdat een brief te weinig respons had opgeleverd.
- 08-06-2015 PLANgroep introduceert e-learning over inzicht in eigen geldzaken
PLANgroep bracht de e-learning Inzicht in eigen geldzaken uit, waarmee deelnemers in eigen tempo leren omgaan met geld, met hulp van een digitale coach.
- 02-06-2015 Verslag Platformbijeenkomst Vroegsignalering en Preventie
Op 26 mei 2015 stond in Utrecht tijdens de Platformbijeenkomst Vroegsignalering en Preventie de vraag centraal hoe je schulden kunt voorkomen.
- 29-05-2015 Actievere rol UWV voor vroegsignalering en preventie
In 2015 wilde UWV schulden actiever signaleren. Eigen onderzoek liet zien dat uitkeringsgerechtigden met schulden moeilijker aan het werk komen.
- 18-05-2015 Woningcorporatie Talis verlaagt huur voor lage inkomens
Woningcorporatie Talis verlaagde in 2015 de maximale huur voor huurders met een inkomen tot 34.911 euro, zodat zij recht hielden op maximale huurtoeslag.
- 13-05-2015 Jaarplan Preventie Groningse Kredietbank
Eind april 2015 bracht de Groningse Kredietbank het Jaarplan Preventie 2015 uit, dat destijds werd aangeraden als inspiratiebron voor schuldpreventie.
- 05-05-2015 Deventer: samenwerken met zorgverzekeraar om betalingsachterstand op te lossen
In Deventer benaderde het Budget Adviesbureau namens Salland Verzekeringen mensen met een premieachterstand, zodat problemen eerder in beeld kwamen.
- 21-04-2015 SZW organiseert bijeenkomst vroegsignalering en preventie voor gemeenten
Op 26 mei 2015 hield het ministerie van SZW met VNG, G32 en Divosa in Utrecht een platformbijeenkomst over vroegsignalering en schuldpreventie.
- 07-04-2015 Eén op de vijf mbo’ers heeft schulden, maar steeds meer studenten doen het ook goed
Uit het Nibud-onderzoek Mbo’ers in geldzaken 2015 bleek dat 21% van de mbo’ers geld leende, terwijl meer studenten zorg- en huurtoeslag aanvroegen.
- 07-04-2015 Nieuwe leidraad vroegsignalering NVVK verschenen
Tijdens een studiedag over vroegsignalering op 7 april 2015 presenteerde de NVVK de nieuwe Leidraad Vroegsignalering voor schuldhulpverleners.
- 31-03-2015 Beloningssysteem voor mensen die schulden aflossen
Ruim 50 mbo-studenten in Leiden bedachten in 2015 oplossingen voor de schuldproblematiek onder jongeren. Het bericht erover noemde een beloningssysteem.
- 11-03-2015 Staatssecretaris Klijnsma aanwezig bij start van lesprogramma Dossier Help Mij
Op 11 maart 2015 was staatssecretaris Klijnsma bij ROC Midden Nederland aanwezig bij de eerste les van het mbo-lesprogramma Dossier Help Mij.
- 06-03-2015 Simulatiespel voor het mbo over omgaan met geld
Tijdens de Week van het Geld in maart 2015 introduceerde Hogeschool Utrecht Dossier Help Mij, een gratis simulatiespel over geld en schulden voor het mbo.
- 04-03-2015 In gesprek met werkgevers
In 2015 spraken SZW, Wijzer in Geldzaken, Nibud, NVVK en Divosa met werkgevers over steun aan werknemers bij verantwoord financieel gedrag.
- 01-03-2015 Staatssecretaris Jetta Klijnsma volgt eerste les mbo-lesprogramma schuldpreventie
In maart 2015 woonde staatssecretaris Klijnsma de eerste les bij van Dossier Help Mij, een lesprogramma over geldzaken voor mbo-studenten.
- 19-02-2015 Coevorden start met financiële educatie in primair en voortgezet onderwijs
Coevorden tekende eind november 2014 de intentieverklaring Schuldhulppreventie en startte in 2015 met financiële educatie op basis- en middelbare scholen.
- 02-02-2015 Steeds meer werkgevers actief in schuldpreventie
Begin 2015 kwamen steeds meer werkgevers in actie tegen schulden bij werknemers, zoals Scania Zwolle met CNV Vakmensen en de luchtvaartsector.
- 19-01-2015 Nieuwe website voor hulp en advies over huis onder water
De NVVK en het ministerie van SZW startten begin 2015 de website huisonderwater.eu met hulp en advies voor eigenaren van een huis dat onder water staat.
- 19-11-2014 Huiseigenaren en werknemers slecht voorbereid op inkomensterugval
Nibud-onderzoek uit 2014 liet zien dat huiseigenaren en werkenden bij inkomensterugval te laat in actie kwamen en vaak lukraak gingen besparen.
- 21-10-2014 Onbetaalde rekeningen kosten miljoenen
Volgens een Nibud-rapport uit 2014 kon de samenleving miljoenen besparen door meer oog te hebben voor het financiële gedrag van consumenten.
- 23-09-2014 Veel jongeren hebben betalingsachterstand
Uit het Nibud-onderzoek Jongeren & Geld uit 2014 bleek dat bijna een op de vijf jongeren van 18 tot en met 24 jaar een betalingsachterstand had.
- 03-09-2014 Leerlingen veel baat bij financiële gastles
Onderzoek van Nibud en Hogeschool Utrecht voor de NVB liet in 2014 zien dat één financiële gastles de geldkennis van basisschoolleerlingen vergrootte.
- 27-08-2014 5 organisaties omarmen Startpunt Geldzaken
In 2014 sloten vijf grote organisaties, waaronder de gemeente Rotterdam en PostNL, aan bij het Startpunt Geldzaken van onder meer het Nibud.
- 27-08-2014 Preventiebundel
Het lectoraat Schulden en Incasso van Hogeschool Utrecht bundelde in 2014 acht effectieve interventies om schulden te voorkomen in de Preventiebundel.
- 19-08-2014 Preventie leidt tot daling aanvragen schuldhulpverlening
Voorschoten, Leidschendam-Voorburg en Wassenaar kregen in 2013 gemiddeld 14,5 procent minder aanvragen voor schuldhulp dankzij inzet op preventie.
- 01-07-2014 Telecombedrijf neemt verantwoordelijkheid voor preventie
T-Mobile probeerde in 2014 betalingsproblemen bij klanten te voorkomen, met extra maatregelen voor jongeren en voorlichting op basisscholen.
- 01-03-2014 Week van het Geld betrekt kinderen én ouders
Almere zette in de Week van het Geld van 2014 in op kinderen én ouders, met gastlessen, voorstellingen, een marktkraam en koffieochtenden op scholen.
- 01-12-2013 Tilburgse jongeren doen het zelf
Met de training Fix up your life bereidde Tilburg jongeren met schulden voor op schuldhulpverlening. In het eerste schooljaar deden 86 jongeren mee.
- 01-10-2012 Jongeren in debat over sparen, lenen en schulden
In november 2012 gingen roc-leerlingen in Amsterdam in debat met staatssecretaris De Krom en andere volwassenen over sparen, lenen en schulden.
- 01-07-2012 Anoniem chatten over geld
Humanitas startte in 2011 met anonieme chatsessies over geld op uitdemin.nl, bedoeld voor jongeren van 14 tot 25 jaar voordat problemen escaleren.
- 01-05-2012 Schulden? De werkgever helpt
Spijkenisse liet werkgevers schuldbemiddeling voor hun werknemers inkopen, als secundaire arbeidsvoorwaarde. De ervaringen van de gemeente in 2012.
- 01-03-2012 Show over geld is eerste stap
Breda liet in november 2011 leerlingen van groep 7 en 8 een theatershow over geld zien. Kredietbank West-Brabant pleitte voor structurele geldlessen.
- 01-02-2012 Nibud maakt filmpjes over geld
Het Nibud maakte in 2012 filmpjes voor gemeenten en consumenten over eigen verantwoordelijkheid in geldzaken, binnen Op weg naar effectieve schuldhulp.
- 01-01-2012 Werkgever kan helpen bij schulden op de werkvloer
Volgens Nibud-onderzoek kreeg 75 procent van de werkgevers te maken met loonbeslag. Begin 2012 startte het Nibud daarom een campagne voor werkgevers.
- 01-10-2011 Cashen op de basisschool
Tijdens de Week van het Geld in 2011 gaven bankmedewerkers via de NVB gastlessen aan groep 7 en 8, met een Cash Quiz en een spaarblikje voor elk kind.
- 01-10-2011 Niet de klant, maar de vraag doorverwijzen
Arnhem richtte in 2011 één meldpunt in voor dreigende huisuitzetting of afsluiting. In het eerste halfjaar werden zo 33 huisuitzettingen voorkomen.
- 01-05-2011 Geen inkomen, wel een mobiele telefoon
BackUp in Utrecht hielp in 2011 jongeren zonder vaste woonplek die schulden hadden. Een teamleider over oorzaken, wachtlijsten en preventie.
- 01-05-2011 Makkelijk lenen
Uit Nibud-onderzoek uit 2011 bleek dat 1 op de 6 mbo-studenten geld leende, gemiddeld 1.265 euro. Waarom jongeren lenen en welke rol ouders spelen.
Gepubliceerd op 4 november 2012 · bijgewerkt op 18 februari 2020