Jongeren met schulden: wat kunnen gemeenten doen?

Meer dan de helft van de jongeren tussen 18 en 27 jaar had in het jaar voor het onderzoek een schuld gehad. Bij 14,5% ging het om een risicovolle schuldsituatie of betalingsachterstand. Dat bleek in 2016 uit het Panteia-onderzoek Voor mijn gevoel had ik veel geld, uitgevoerd voor het ministerie van SZW.

Uitkomsten

Het onderzoek gaf gemeenten inzicht in de houding en het gedrag van jongeren met schulden:

• Bijna een derde had een krediet, waarvan 28% een studielening bij DUO.
• Bijna een kwart had een achterstallige rekening, vooral bij de zorgverzekering (10,5%) en de telefoon (7,3%).
• Achterstanden waren vaak kleiner dan 50 euro, maar 14,5% (meer dan 300.000 jongeren) had een of meer risicovolle schulden of achterstanden.
• Jongeren zonder werk of opleiding, laagopgeleide jongeren en 25- tot en met 27-jarigen hadden vaker schulden.
• Oorzaken waren onder meer impulsief uitgeven, onderschatting van studieschulden, ingrijpende gebeurtenissen bij een laag inkomen en weinig financieel overzicht.
• Jongeren zochten hulp vooral in hun eigen netwerk en zelden bij instanties.

Suggesties voor gemeenten

In een Kamerbrief over jongeren en jongvolwassenen met schulden beschreef staatssecretaris Klijnsma wat het Rijk deed. Ook gaf ze gemeenten suggesties:

• Een schuldregeling was voor jongeren vaak lastig, door te weinig aflossingscapaciteit of geen zeker inkomen voor 36 maanden. Gemeenten konden dan budgetcoaching en budgetbeheer bieden. Samenwerking met organisaties voor jongeren hielp om hen vroeg in beeld te krijgen.
• Studenten mogen hun studiefinanciering niet gebruiken om schulden af te lossen. Gemeenten konden, met toestemming van de jongere, een deel van het inkomen uit een bijbaan reserveren voor een regeling, of schuldeisers vragen de schulden tijdens de opleiding te bevriezen.
• DUO testte maatwerk voor studenten in de schuldhulpverlening. Met Tilburg en Heerlen sprak DUO af akkoord te gaan met een betalingsregeling als de gemeente een saneringskrediet verstrekt.
• Voor zwerfjongeren zonder inkomen, vaste verblijfplaats of betaalrekening was een integrale aanpak met maatwerk nodig, te beginnen met een stabiele situatie. Het samenwerkingsverband Van de Straat (Federatie Opvang, Stichting Zwerfjongeren Nederland en Kamers met Kansen) kon daarbij een partner zijn.