Geen inkomen, wel een mobiele telefoon

Jongeren die rondzwerven in de stad, af en toe bij vrienden logeren, geen werk hebben en psychosociale problemen hebben, hebben vaak ook schulden. In Utrecht konden zij in 2011 terecht bij BackUp, een onderdeel van welzijnsorganisatie Stichting Stade.

Hoe de schulden ontstaan

Volgens een teamleider van BackUp waren de jongeren meestal 18 of 19 jaar en al jaren rondgepompt in de hulpverlening. Vroeger zocht het team hen ook actief op, bijvoorbeeld bij hangplekken. Door de grote caseload lukte dat nog maar weinig.

Dat deze groep veel schulden maakt, vond de teamleider niet vreemd. De jongeren hadden geen inkomen, maar wel een mobiele telefoon. Ze betaalden hun zorgpremie niet, maar ontvingen wel zorgtoeslag. Dat eindigde in onbetaalde rekeningen met boetes en een terugvordering door de Belastingdienst. Ook zag het team jongeren die zich lieten gebruiken door anderen met een zogenaamd bedrijfje. Die beloofden gouden bergen als de jongere even een laptop kocht of het inschrijfgeld voor de Kamer van Koophandel voorschoot. Daarna verdwenen ze met laptop en al, en bleef de jongere met de rekeningen zitten.

Puinruimen en stabiliseren

BackUp hielp de jongeren om hun schulden in kaart te brengen en meldde hen aan voor schuldhulpverlening. Daarmee was het probleem niet opgelost. Er gold een wachtlijst van zeker een jaar, en in een traject viel nauwelijks iets af te lossen. Zonder vaste verblijfplaats en vaak zonder diploma was betaald werk voor deze jongeren bijna onbereikbaar.

Plekken vrijhouden

De teamleider wilde graag dat de schuldhulpverlening altijd een paar plaatsen vrijhield voor cliënten van BackUp. Een jongere klaarmaken voor schuldhulp gaat met vallen en opstaan. Is hij eenmaal zover, dan moet hij direct kunnen instromen; bij een wachtlijst van een jaar haakt hij snel af. Hij sprak hierover met betrokken organisaties in Utrecht.

Preventie op alle fronten

Zulke initiatieven hebben volgens de teamleider alleen zin als tegelijk overal aan preventie wordt gewerkt. Elke hulpverlener heeft een preventieve taak: laten zien waar schulden vandaan komen en helpen orde te scheppen. Ook de markt heeft een verantwoordelijkheid. Wie een telefoonabonnement verkoopt of met afbetalingsregelingen werkt, zou eerst moeten nagaan of de klant kan betalen, net zoals bij een hypotheek.

Meer informatie stond op de pagina over BackUp van Stichting Stade.