Kosten beschermingsbewind beperken met wettelijke instrumenten

Steeds meer mensen kwamen onder beschermingsbewind. Gemeenten betaalden de kosten daarvan vaak uit de bijzondere bijstand en wilden daar meer grip op krijgen. In 2015 hadden ze daarvoor verschillende, deels wettelijke, mogelijkheden. Ook samenwerking tussen gemeenten en bewindvoerders kon helpen.

Mogelijkheden voor gemeenten

In de praktijk maakten gemeenten maar beperkt gebruik van deze instrumenten. Staatssecretaris Klijnsma wilde de kennis erover daarom breed verspreiden. De mogelijkheden op een rij:

• Integrale schuldhulpverlening. Op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening waren gemeenten verantwoordelijk voor integrale schuldhulpverlening. Daarbinnen boden ze diensten die aansloten bij de hulpvraag van inwoners met schulden. Dat kon ook beschermingsbewind zijn, uitgevoerd door de gemeente of door een particuliere partij.
• Een passend alternatief. Gemeenten konden een ander passend en toereikend alternatief bieden, zoals budgetcoaching of beheer. Loste dat de problemen voldoende op, dan volgde meestal geen onderbewindstelling. Koos de cliënt dan toch voor beschermingsbewind, dan hoefde de gemeente de kosten op grond van artikel 15 van de Participatiewet niet uit de bijzondere bijstand te betalen. Er was immers een passende en toereikende voorliggende voorziening.
• Afspraken met bewindvoerders. Gemeenten konden met bewindvoerders afspraken maken om de dienstverlening beter op elkaar te laten aansluiten. De gemeente verzorgde dan een deel, bijvoorbeeld via vrijwilligers, en de bewindvoerder de rest. Omdat de bewindvoerder die taken niet hoefde uit te voeren, werd zijn tarief lager. Deventer had hierover al afspraken gemaakt, in samenwerking met de Branchevereniging van Professionele Bewindvoerders en Inkomensbeheerders.
• Opheffing vragen. Vond een gemeente een ingesteld schuldenbewind niet (langer) nodig, dan kon ze de rechtbank vragen dit bewind op te heffen.

Onderzoek

Het ministerie van SZW liet onderzoek doen naar de oorzaken van de stijgende kosten van beschermingsbewind, naar de samenstelling van de groep cliënten en naar hun hulpvraag. De resultaten werden medio 2015 verwacht. Ze konden gemeenten onder meer houvast geven bij dienstverlening voor inwoners die voor hun hulpvraag bij bewind aanklopten.