Nieuwe beslagvrije voet: wezenlijke vooruitgang

Minder mensen onder de beslagvrije voet, minder afhankelijkheid van gegevens van schuldenaren en minder fouten. Deelnemers aan een rondetafelbijeenkomst van het ministerie van SZW eind 2015 noemden de vereenvoudiging van de beslagvrije voet daarom een wezenlijke vooruitgang. Wel gaven ze de interdepartementale projectgroep huiswerk mee.

De deelnemers

Ongeveer dertig professionals dachten mee, onder wie deurwaarders, schuldhulpverleners en mensen van de Belastingdienst, het CAK, de Nationale ombudsman, de NVVK en de VNG. Volgens de directeur Participatie en Decentrale Voorzieningen van SZW werkte de toenmalige beslagvrije voet door zijn complexiteit eerder tegen dan voor.

Het voorstel

De nieuwe berekening moest transparant en uitvoerbaar zijn, leiden tot een reëel sociaal minimum, rekening houden met schuldenaar en schuldeisers en een prikkel geven om af te lossen. Daarom werd zoveel mogelijk gewerkt met een vast bedrag per leefsituatie: alleenstaanden, alleenstaande ouders, partners en partners met kinderen. Bij een netto-inkomen onder het grensbedrag zou de beslagvrije voet een percentage van het inkomen zijn. Voor uitzonderlijke situaties kwam er een hardheidsclausule.

Van de lange vragenlijst voor schuldenaren bleven vijf vragen over, over leef- en woonsituatie en netto-inkomen. Gegevens moesten zoveel mogelijk uit bestaande bronnen komen, zoals de Basisregistratie Personen (BRP). Via de UWV Polisadministratie zagen beslagleggers wie het inkomen verstrekt; voor het netto-inkomen moesten ze bij de werkgever zijn.

Vragen uit de praktijk

• Niet alle professionals hebben toegang tot de benodigde systemen.
• Geeft de BRP genoeg zekerheid over de leefsituatie, bijvoorbeeld bij samenwonende broers of co-ouders?
• Hoe tel je studiefinanciering van kinderen of vakantiegeld mee?
• Mogen deurwaarders zomaar nettoloongegevens bij werkgevers opvragen?
• Iedereen vond dat de Belastingdienst bij beslag geen toeslagen mag verrekenen. SZW besprak dit met het ministerie van Financiën.
• De gemiddelde huur in de voorbeeldberekening was volgens deelnemers vaak te laag. SZW liet daarom onderzoek doen naar de groep mensen bij wie beslag is gelegd.

Inmiddels was de hoofdlijnennotitie over de vereenvoudiging naar de Tweede Kamer gestuurd. Die vroeg ook aandacht voor de effecten van bijzondere incassobevoegdheden van de overheid, zoals verrekening van toeslagen.