Schuldhulp anno 2013

Niet iedereen wordt schuldenvrij, gemeenten doen een groter beroep op de zelfredzaamheid van schuldenaren en hulp komt steeds vaker uit de wijk. Wat veranderde er in de gemeentelijke schuldhulpverlening sinds het ondersteuningsprogramma Op weg naar effectieve schuldhulp? In 2013 vertelden Utrecht en Doetinchem over hun vernieuwde aanpak.

De klant is medeverantwoordelijk

Volgens de manager Werk en Inkomen van de gemeente Utrecht werd de klant steeds meer medeverantwoordelijk. De eerste stap was inschrijven voor een workshop om het huishoudboekje op orde te brengen, met een persoonlijk gesprek. Daarna was duidelijk of iemand zijn schulden zelf kon oplossen, of alleen stabilisatie haalbaar was of een schuldregeling mogelijk was. Ook bij een schuldregeling moest de klant zelf stappen zetten, zoals papieren ordenen en informatie opvragen.

Screening aan de poort

Ook Doetinchem verwachtte dat schuldenaren zelf in actie komen. Een beleidsadviseur zag de rol van de gemeente als motiverend en ondersteunend. Voor het aanbod keek Doetinchem met het zogenoemde Tilburgs kwadrant naar vaardigheden, gedrag en het schuldenpakket. De gemeente zag wel meerwaarde in het screeningsinstrument Mesis. Utrecht werkte al een paar maanden met Mesis om het klantprofiel en de best passende aanpak te bepalen. Soms was stabiliseren dan het hoogst haalbare.

Hulp vanuit de buurt

Een andere trend was decentralisatie, ook binnen gemeenten. Doetinchem werkte vooral vanuit de wijken, waar een buurtcoach signalen oppikte. Utrecht werkte met laagdrempelige buurtteams.

Invloed van wet en programma

Beide gemeenten hadden hun schuldhulp al flink vernieuwd. Utrecht koppelde de veranderingen niet direct aan de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, maar liet de Hogeschool Utrecht wel onderzoeken of het beleid aan de wet voldeed. Voor Doetinchem was de wet aanleiding om de uitvoering te kantelen, zonder het roer helemaal om te gooien. Van het programma vond Doetinchem vooral de onderzoeken en handreikingen nuttig, Utrecht vooral de goede voorbeelden.

Aandacht blijft nodig

Beide gemeenten wilden schuldhulp op de agenda houden. Volgens de Utrechtse manager werd schuldhulp ingewikkelder, onder meer door het woud aan toeslagen en regelingen. Eenvoudiger regels zouden ondergebruik en boetes voor ten onrechte ontvangen toeslagen voorkomen. Doetinchem onderzocht hoe inwoners het beleid ervoeren. Die waren tevreden, maar volgens de beleidsadviseur was het te weinig voor de toekomst: veel inwoners kwamen niet rond en bezuinigden op hun eerste levensbehoeften.