De cliënt moet het zelf doen

Arnhem verzorgde al jaren de schuldhulpverlening voor omliggende gemeenten. In 2011 werkte de gemeente aan een vernieuwende aanpak: activerende schuldhulpverlening. Een regionaal accountmanager uit Arnhem lichtte die toe.

Selectie aan de poort

Arnhem moest flink bezuinigen en ging daarom selecteren aan de poort. Tot dan toe kon iedereen zich melden. Volgens de accountmanager gaf dat mensen het idee dat de gemeente wel een schuldregeling voor hen zou treffen. Arnhem kreeg gemiddeld 1000 aanmeldingen per jaar. Daarvan waren er na drie jaar vaak maar 200 schuldenvrij.

Om de beperkte middelen efficiënter in te zetten, wilde de gemeente zich richten op mensen met een kans van slagen. De vragen daarbij waren: is iemand financieel voldoende stabiel, neemt hij zelf verantwoordelijkheid in het traject en is hij gemotiveerd?

Zelf aan de slag

De ervaring had geleerd dat het niet haalbaar is om iedereen die zich aanmeldt schuldenvrij te maken. Voor de anderen zag de accountmanager vooral een rol in motiveren en het aanleren van financiële vaardigheden, maar alleen als mensen echt willen. Activerende schuldhulpverlening betekent dat mensen zelf aan de slag gaan en dat de wil om hun situatie te veranderen uit henzelf komt. De gemeente ging het niet voor hen doen. Voor de echte probleemgevallen bleef beschermingsbewind over, als uiterste redmiddel gericht op stabilisatie.

Preventie

Preventie was een belangrijk onderdeel van de aanpak. Drie jaar eerder had Arnhem al zwaar ingezet op preventie, met succes. Volgens de accountmanager ging de landelijke stijging van het aantal mensen dat een beroep deed op schuldhulpverlening aan Arnhem voorbij.

Kennis delen in de regio

Voor 2011 stonden twee bijeenkomsten voor gemeenten gepland. De eerste ging over de landelijke ontwikkelingen, het wetsvoorstel voor de gemeentelijke schuldhulpverlening en de gevolgen voor de uitvoering, en over de eigen aanpak van Arnhem. De tweede bijeenkomst, in het najaar, ging over preventie.

Daarnaast bezocht de accountmanager de gemeenten in de regio om het activeringsconcept en andere manieren van efficiënter en effectiever werken te bespreken. Volgens hem worstelden alle gemeenten met dezelfde problemen: vraag en aanbod sloten niet op elkaar aan, schuldhulpverleners kwamen klem te zitten en er moest meer gebeuren met minder geld. Hij verwachtte dat de nieuwe methode een deel van die problemen zou oplossen.