Sociaal werkers en schuldhulpverlening: hoe werkt dat?

Sinds 1 januari 2015 konden inwoners van Leeuwarden met vragen over geld en schulden terecht bij de negen sociale wijkteams van de gemeente. Sociaal werkers van de coöperatie Amaryllis vormden daarin de spil. Hoe zorg je dat zij ook het specialistische werk van schuldhulpverlening goed doen?

Zoveel mogelijk zelf doen

De sociaal werkers gaven hulp en advies en bepaalden of specialistische hulp nodig was, zoals een schuldregeling bij de Kredietbank Nederland. In elk wijkteam zat een specialist van de Kredietbank die hen op verzoek adviseerde. Volgens een teamleider van wijkteam Zuidwest deden de sociaal werkers zoveel mogelijk zelf: gesprekken over motivatie en gedrag, advies en het toetsen van beleidsregels. Ze zaten immers al met cliënten aan tafel voor andere hulp. Alleen heel specialistisch werk, zoals het berekenen van de beslagvrije voet, ging naar de specialist.

Hulpmiddelen en kennis

De sociaal werkers gebruikten onder meer een beslisboom van de gemeente om te bepalen wie in aanmerking kwam voor een schuldregeling. Daarnaast hadden ze een menukaart van de Kredietbank met de diensten van de specialist. Ervaren collega’s richtten een vakgroep op om kennis te delen.

Het in kaart brengen van gedrag en motivatie vonden sommige sociaal werkers lastig. Zonder motivatie heeft een schuldregeling echter weinig zin. Voor dit en andere complexe onderwerpen stond in april 2015 een intensieve training van Gilde Schuldhulpverlening gepland.

Ervaringen in proefwijken

Leeuwarden had al in enkele wijken met de werkwijze geëxperimenteerd, zoals in Heechterp Schieringen. De teamleider werkte daar eerder als sociaal werker en leerde dat het beter werkt om cliënten een spiegel voor te houden dan aan hen te trekken: laat zien wat de gevolgen van een keuze zijn, ook voor het gezin. In Heechterp werkten de sociaal werkers ook preventief. Samen met de woningcorporatie gingen ze op huisbezoek bij bewoners met een beginnende huurachterstand.

Eén aanspreekpunt in de wijk

Volgens de teamleider maakte één aanspreekpunt in de wijk het makkelijker om cliënten te volgen en op tijd in te grijpen. De woningbouwvereniging en de gemeente waarschuwden het team als een huisuitzetting dreigde. Uit een kosten-batenanalyse bleek dat daarmee 40% van de huisuitzettingen was voorkomen.

Alle wijkteams in Leeuwarden sloten het convenant Iedereen Financieel Fit af. Partners waren de woningcorporatie, Friesland Zorgverzekeraar, waterbedrijf Vitens en energiebedrijf Essent.