Schuldhulpverlening werkt beter als er iemand naast je staat

Problematische schulden werken verlammend. Dan helpt het als iemand naast je staat, zoals een SchuldHulpMaatje. Dankzij de zogenoemde Ortega-gelden konden kerken in Nederland een netwerk van deze vrijwilligers opzetten. Begin 2012 deden er 800 vrijwilligers mee.

Van 25 naar 40 locaties

Het initiatief kwam van hulporganisatie Kerk in Actie. Volgens de landelijk coördinator hebben kerken van oudsher ervaring met hulpverlening en zagen ze sinds de crisis de vraag naar hulp toenemen. Het doel was 600 vrijwilligers op te leiden op 25 locaties; het werden er 800 op 40 locaties.

Een locatie bestond uit minstens drie kerken in één gemeente, verenigd in een platform waarmee de gemeente samenwerkte. Een coördinator stuurde de vrijwilligers aan en was aanspreekpunt voor de gemeente.

Training en certificering

Wie SchuldHulpMaatje wilde worden, volgde een training rond vier thema’s: persoonlijkheid, portemonnee, praten en praktijk. Vrijwilligers leerden onder meer zichzelf en typen klanten kennen, welke budgettips ze konden geven, wat hun taak was en hoe ze konden doorverwijzen. Na afronding kregen ze een certificaat en een uniek, geregistreerd nummer, zodat klanten konden nagaan of ze te vertrouwen waren.

De vrijwilliger leerde de klant als penningmeester naar zijn financiën te kijken, ook als dat impopulaire besluiten vroeg.

Inzet in drie fasen

Afhankelijk van het gemeentelijk beleid werkten de maatjes in de preventie-, zorg- of nazorgfase. Preventie liep vaak via voedselbanken en inloophuizen van kerken. Mensen konden zich ook melden via uitdeschulden.nu en kregen dan een maatje, dat bijvoorbeeld hielp een crisisbudget te maken.

Tijdens een traject hielp de vrijwilliger informatie te verzamelen, maar de belangrijkste taak was gedragsverandering stimuleren, bijvoorbeeld met geldtestjes, en de klant aanmoedigen. In de nazorgfase hield het maatje een vinger aan de pols om terugval te voorkomen.

Hoog slagingspercentage

Trajecten met een SchuldHulpMaatje hadden volgens cijfers uit die tijd een slagingspercentage van 70 procent. Een onderzoek van Regioplan en Social Force uit december 2011 naar het maatschappelijk rendement van vrijwilligerswerk liet zien dat iedere geïnvesteerde euro 3 euro opleverde.

Volgens de coördinator hebben vrijwilligers meer tijd voor een vertrouwensrelatie, die thuis bij de koffie makkelijker ontstaat dan aan een loket. Een vrijwilliger legt geen sancties op en komt achter de voordeur, waardoor andere problemen sneller zichtbaar worden.

Meer informatie staat op schuldhulpmaatje.nl en in de handreiking Vrijwillig, effectief en efficiënt.