Vooruitstrevende Haagse aanpak voor huiseigenaren in financiële problemen

Steeds vaker meldden huiseigenaren zich bij een gemeentelijke kredietbank. In Den Haag steeg hun aantal van zo’n 350 in 2010 tot ongeveer 550 in 2012. Omdat verkoop van het huis geen goede oplossing was, bedacht Den Haag het Haags vangnet hypotheken.

Een nieuwe doelgroep

Zolang de huizenprijzen stegen en banken makkelijk hypotheken verstrekten, kwamen huiseigenaren zelden bij de kredietbank. Met dalende prijzen en terughoudende banken veranderde dat. Volgens het hoofd van de Gemeentelijke Kredietbank (GKB) Den Haag was de eerste neiging om huiseigenaren aan te raden hun huis te verkopen. Het besef dat de kredietbank huurders met een achterstand ook niet vraagt te verhuizen, was een kantelpunt.

Bij drie of vier maanden achterstand kan een huiseigenaar al uit huis worden gezet, waarna de woning via een executieveiling wordt verkocht. Bovendien bestaat vaak meer dan 20 procent van het openstaande bedrag uit incassokosten.

Slecht voor alle partijen

Een executieveiling leverde meestal maar 60 tot 65 procent van de werkelijke waarde op. De schuldenaar verloor zijn huis en sociale omgeving en hield een extra schuld over, de bank een nauwelijks inbare vordering. Ook de gemeente had er last van: zulke huizen kwamen vaak in handen van huisjesmelkers die illegaal onderverhuurden, of werden het drugs- of prostitutiepanden.

Het vangnet

In het vangnet nam de GKB de hypotheek over tegen maximaal 90 procent van de marktwaarde, voor de bank gunstiger dan een veiling, en saneerde ze ook eventuele andere schulden. De gemeente voorkwam zo negatieve uitwassen en had minder noodopvang nodig, die inmiddels voor meer dan een derde werd aangevraagd door huiseigenaren.

De klant bleef in zijn huis wonen, onder strikte voorwaarden zoals verplicht budgetbeheer, en de ondersteuning duurde maximaal zeven jaar. Daarna had iemand een schone lei bij het BKR, was zijn gedrag meestal veranderd en kon hij bij een commerciële bank een nieuwe hypotheek aanvragen. Ongeveer 10 procent van de huiseigenaren die zich meldden, kwam in het vangnet; de rest werd geholpen met advies en overleg met de bank.

Er vroeg bij zijn

Ook bij deze groep helpt vroeg ingrijpen. Daarom informeerde de kredietbank wijkorganisaties, die bij mensen thuis komen. De GKB hoopte dat zij mensen over hun schaamte heen konden helpen, zodat aankloppen bij de gemeente met geldproblemen net zo gewoon wordt als naar de huisarts gaan.