Goede Gieren in Eindhoven: je hebt er een beetje lef voor nodig

In Eindhoven liep een pilot van de Goede Gieren Coöperatie om onorthodox maatwerk in de schuldhulpverlening te brengen. De projectleider was vanuit de gemeente gedetacheerd bij WijEindhoven. In totaal werden 18 cases onderzocht waarin de hulpverlening was vastgelopen.

Wat kan er wel?

De impasses werden doorbroken met de vraag die centraal staat bij de Goede Gieren: wat kan er wel? Vaak liep de hulp vast op bureaucratische belemmeringen, zoals regels die elkaar tegenspreken. Zo moest een cliënt met een eigen woning een kamer verhuren, maar die inkomsten werden weer gekort op de uitkering. Het team stelde een krachtig voorstel op en wees erop dat er wel een arbeidsplicht is, maar geen verhuurplicht. Dat voorstel werd geaccepteerd.

In een andere zaak wilde een nieuwe partner een flink deel van de schuld aflossen. Dat gebeurde niet, omdat het nog nooit was gedaan. Toen het team de schuldeisers benaderde, gingen die graag op het voorstel in.

Motivatie als vertrekpunt

Hulp liep ook vast door een verslechterde werkrelatie tussen hulpverlener en cliënt. Gebrek aan motivatie was dan soms een reden om iemand uit te sluiten. Volgens de Goede Gieren moet dat juist een vertrekpunt zijn. De projectleider zag dat generalisten van wijkteams zich soms verschuilen achter eigen verantwoordelijkheid. Zij pleitte voor kleine stappen: één opdracht in plaats van tien, en beginnen bij de vraag waar iemand wakker van ligt. Vaak is dat niet de schuld zelf, maar de manier waarop schuldeisers aandringen.

Lessen uit de pilot

• Er kan vaak meer dan generalisten denken en schuldhulpverleners geneigd zijn toe te staan.
• Gemeenten doen er goed aan te investeren in structurele contacten met instanties als de Belastingdienst, het CJIB en het UWV.
• De samenwerking tussen generalist, schuldhulpverlening, de dienst Arbeid & Inkomen en de backoffice moet beter.

Door de decentralisaties dragen gemeenten een groter deel van de kosten van mensen met gestapelde problemen. Mensen niet toelaten tot schuldhulp leidt uiteindelijk tot hogere kosten.

Het pilotrapport van de Goede Gieren concludeerde dat je maatwerk het best leert door het te doen en niet te stoppen bij belemmeringen. Volgens de projectleider vraagt dat best wat lef.