Businesscase Amsterdam: Vroeg Eropaf

In Amsterdam werkten de gemeente, woningcorporaties, energiebedrijven en zorgverzekeraar Agis samen in het project Vroeg Eropaf. Crediteuren meldden huishoudens met een betalingsachterstand van minimaal twee maanden aan. Een maatschappelijk dienstverlener zocht dan contact en werkte aan een oplossing, zodat schulden niet verder opliepen of uitmondden in een huisuitzetting.

Wat: doel en doelgroep

Vroeg Eropaf richtte zich op alle huishoudens met een betalingsachterstand bij een of meer aangesloten crediteuren. Het project had twee doelen: huisuitzettingen voorkomen en zorgen dat huishoudens structureel gingen betalen. Klanten met een flink betalingsprobleem kwamen zo eerder in beeld, kregen eerder hulp en konden hun financiële situatie stabiliseren. Volgens een projectmedewerker huurincasso van woningcorporatie Ymere ging het niet alleen om de incasso, maar vooral om mensen die echt verder kwamen en niet twee maanden later weer in dezelfde situatie zaten.

Waarom: aanleiding

Amsterdam was met ca. 805.000 inwoners de grootste gemeente van Nederland. Een bovengemiddeld deel van de huishoudens (46%) woonde in een sociale huurwoning; in een meer gemiddelde gemeente was dat ca. 27%. De gemeente zag al langer dat klanten zich niet of te laat meldden voor schuldhulpverlening. Sinds 2000 bestond de aanpak Eropaf, die ingreep als een ontruiming was aangezegd. In een overleg daarover ontstond het idee om al in een eerder stadium structureel samen te werken. Volgens een vertegenwoordiger van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties was het idee een soort sociaal incassobureau.

Hoe: aanpak

Na twee maanden huurachterstand meldde de corporatie dit bij een digitaal centraal meldpunt.
De melding ging automatisch naar de organisatie voor maatschappelijke dienstverlening (Madi) in het stadsdeel van de woning.
De Madi zocht snel contact met de bewoner, stelde de oorzaak van de achterstand vast en maakte een plan van aanpak. Was meer hulp nodig, dan zorgde de Madi voor een warme overdracht.
Lukte dit alles binnen 28 dagen, dan gold de melding als geslaagd. Madi’s kregen een vaste vergoeding per geslaagde melding.

Later sloten ook andere crediteuren aan, de zogeheten massa-crediteuren: zorgverzekeraar Agis, alle energiebedrijven en de Dienst Gemeentelijke Belasting Amsterdam.

Resultaat, kosten en baten

In 2013 meldden de 6 Amsterdamse woningcorporaties samen 2.953 betalingsachterstanden. De massa-crediteuren deden daarnaast 7.602 meldingen. De Madi’s wisten bijna 6.000 meldingen binnen 28 dagen te bereiken. Zo’n 67% van deze huishoudens was op dat moment nog niet in beeld bij de gemeente of bij (professionele) hulpverlening. De maatschappelijke kosten-batenanalyse liet een sterk positief rendement zien: elke geïnvesteerde euro leverde de gemeente Amsterdam ca. 2,22 op, en de maatschappij als geheel 2,46.

Toegevoegde waarde: lessen en succes

Samenwerking tussen corporaties, maatschappelijke dienstverlening, gemeente en andere crediteuren was niet vanzelfsprekend. De manier waarop de partners met hun verschillen omgingen, was een belangrijke succesfactor:

een voorbereidingsfase om alle partijen op één lijn te krijgen;
een beroep op de gezamenlijke verantwoordelijkheid;
ruimte voor pleitbezorgers binnen de samenwerkende organisaties;
uitwisseling op uitvoeringsniveau, zodat corporaties en maatschappelijk dienstverleners elkaar beter begrepen.

De volledige casebeschrijving verscheen als pdf, in een versie met en een versie zonder maatschappelijke kosten-batenanalyse.