Over het programma: Handreiking Schuldhulpverlening in de keten – Lessen uit de praktijk voor het opzetten van effectieve samenwerkingsverbanden

Uitvoering

Policy Productions in opdracht van het ministerie van SZW

Resultaat

Handreiking schuldhulpverlening in de keten

Toelichting

Schuldenproblematiek hangt vaak samen met andere problemen. Hulpverlening heeft alleen zin als alle problemen integraal worden aangepakt. Samenwerking tussen verschillende hulp- en dienstverleners kan hieraan bijdragen. De handreiking Schuldhulpverlening in de keten brengt leerervaringen in kaart van een aantal samenwerkingspraktijken binnen gemeenten. Daarmee biedt de handreiking bouwstenen die gemeenten kunnen gebruiken bij het ontwikkelen en versterken van samenwerkingsverbanden die gericht zijn op een integrale aanpak van schulden.

Interview

André Moerman, afdelingshoofd Sociaal Raadslieden en Schuldhulpverlening bij Rijnstad
Samen sturen op gedrag

Gedragsverandering is een belangrijke voorwaarde voor geslaagde schuldhulp. Zo kijken ze er in Arnhem tegenaan. Om dat voor elkaar te krijgen, werken welzijnsorganisatie Rijnstad en het budget adviescentrum (BAC) van de gemeente Arnhem nauw samen.

“Als een klant zich meldt, kijken we eerst wie hij is, wat hij kan en hoe hij dat zo veel mogelijk zelfstandig kan”, vertelt André Moerman, afdelingshoofd Sociaal Raadslieden en Schuldhulpverlening bij Rijnstad. Volgens Moerman is al snel duidelijk hoe een klant in elkaar zit. “Als hij in de eerste fase van hulpverlening al weer nieuwe schulden maakt, zijn afspraken niet nakomt of niet in staat is zijn uitgavenpatroon aan te passen, dan is een intensief traject nodig. Het BAC stuurt dit soort cases naar ons. Wij hebben bij Rijnstad de expertise in huis om deze mensen intensief te begeleiden.” Rijnstad zet in op gedragsverandering. Klanten die met minder begeleiding toe kunnen, blijven bij BAC.

Klant blijft in huis
Sinds dit voorjaar werken Rijnstad en BAC nauw samen en zetten beide partijen de zogenoemde schulddienstverleningsladder in. De klant brengt bijvoorbeeld zijn uitgaven terug en probeert het inkomen te verhogen. Als de klant de 7 stappen heeft doorlopen, is hij aantoonbaar stabiel en kan hij beginnen met het oplossen van de schulden. “Mocht blijken dat iemand naast schulden, echt ernstige problemen heeft, denk aan psychische problemen of een verslaving, dan schakelen we tweedelijnshulp in. Maar dat betreft een kleine groep. De meeste klanten houden we in huis.”

Samenwerking met vrijwilligers
In Arnhem spelen vrijwilligers een grote rol bij de begeleidingstrajecten. Naast hulp bij administratie worden vrijwilligers nu ook ingezet als budgetcoach. De vrijwilliger leert de klant bijvoorbeeld zijn uitgavenpatroon aan te passen door mee te kijken met de betalingen van de klant of zelfs mee te gaan met boodschappen doen. De hulpverlener van Rijnstad en de budgetcoach stellen samen met de klant een begeleidingsplan vast.

Samenwerking met sociaal raadslieden
Behalve gezamenlijke hulp van professionals en vrijwilligers biedt Rijnstad een combinatie van hulp van maatschappelijk werk en sociaal raadslieden. Moerman: “Maatschappelijk werk zet in op de gedragsverandering
die nodig is. De sociaal raadslieden helpen met de technische randvoorwaarden, bijvoorbeeld met de aanvraag van toeslagen of de berekening van de beslagvrije voet. Doordat we de verschillende onderdelen van schuldhulp onder 1 dak hebben, zetten we de klant sneller en efficiënter op het juiste spoor.”

Integraal wordt standaard
Volgens Moerman zal integrale benadering van schuldenproblematiek steeds meer de standaardaanpak worden. “Al was het alleen maar vanwege de noodzaak efficiënter om te gaan met de beschikbare middelen.” Daarnaast merkt Moerman dat schuldenproblematiek steeds meer beschouwd wordt als een gevolg van gedragsproblemen. “Je redt het niet met afspraken maken met schuldeisers. Je moet als schuldhulpverlener verschillende vormen van deskundigheid inzetten om het probleem integraal, bij de wortel aan te pakken. Dat wil zeggen: de schuldenaar aanzetten tot ander gedrag. Alleen dan kom je tot een duurzame oplossing.”

Bekijk de handreiking