Nieuwsbrief

Screening aan de poort bij schuldhulpverlening

Gemeenten kunnen vanaf nu hun schuldhulp gerichter en effectiever verlenen, dankzij het nieuwe screeningsinstrument Mesis©. De wetenschappelijk onderbouwde vragenlijst en bijbehorende rekenregels stellen de gemeente al tijdens de aanvraagprocedure in de gelegenheid vast te stellen waar de schuldenaar staat, wat zijn mogelijkheden zijn en welke ondersteuning eventueel bij hem past. Mesis© is ontwikkeld met publieke financiering en tegen kostprijs door gemeenten te gebruiken.

Gemeenten staan voor de grote opgave om met minder middelen meer klanten te ondersteunen, waarvan bovendien de dossiers steeds complexer worden. Voor veel schuldenaren geldt bovendien dat hun schuldsituatie niet alleen een financieel vraagstuk, maar ook een gedragsvraagstuk is. De uitvoering van schuldhulpverlening is niet altijd even effectief, doordat niet (genoeg) wordt ingespeeld op de gedragcomponent.

Effectief
In de praktijk benaderen schuldhulpverleners hun klanten veelal intuïtief. Bovendien stellen zij de technisch-juridische vragen rondom de schuldenproblematiek centraal. De schuldhulpverlening beschikt over onvoldoende wetenschappelijk onderbouwde kennis, waardoor niet bekend is welke klantbenadering en interventies bij welke klant het meest effectief zijn.

Uit onderzoek naar klantprofielen voor schuldenaren bleek dat inzicht in gedrag, houding, motivatie en vaardigheden van de schuldenaar bepalend zijn voor een effectieve dienstverlening. Voortbouwend op dit onderzoek, heeft Divosa, als onderdeel van het programma ‘Effectieve schuldhulp’ van het ministerie van SZW, Regioplan en dr. Nadja Jungmann opdracht gegeven een methodisch screeningsinstrument schulddienstverlening te ontwikkelen.

Het instrument is inmiddels bij diverse gemeenten getest. Daarnaast heeft een pool van wetenschappers feedback gegeven zijn ook de ervaringen van klanten, schuldhulpverleners en management verwerkt in Mesis©.

Wat is Mesis©?
MESIS© is een vragenlijst met context en toelichting. Dit instrument maakt het mogelijk te beoordelen waartoe een individuele schuldenaar in staat is. Tevens kunnen schuldenaren worden gekarakteriseerd op hun motivatie, gedrag en vaardigheden, zodat groepen klanten onderscheiden kunnen worden: klantprofielen. Ook levert het aanvullende informatie op die relevant is om de uitkomst van het instrument te (kunnen) beoordelen.

Het screeningsinstrument Mesis© is daarmee geen mal die iedereen in een hokje duwt voorzien van een standaard recept, maar maakt juist op een onderbouwde manier maatwerk mogelijk. Mesis© ondersteunt daarmee schuldhulpverleners en managers bij een nieuwe manier van werken en sturen op schuldhulpverlening. Het instrument is een grote stap in de richting van een meer methodische uitvoering van de schulddienstverlening. Het maakt uniformere uitvoering van de screeningsfase mogelijk. Effectief werken met Mesis© vergt overigens wel dat uitvoerders flankerend aan de introductie van het instrument afdoende worden geschoold en getraind in de nieuwe kijk op en omgang met schuldenaren.

Borging en ontwikkeling
De onafhankelijke not-for-profit stichting ‘Beheer en ontwikkeling instrumenten ondersteuning vakmanschap sociaal domein’ zal het screeningsinstrument gaan beheren. Deze stichting maakt de invoering van een digitale versie mogelijk. Verder verzorgt de stichting voor de noodzakelijke verdere validatie, ontwikkeling en onderhoud van het instrument. Gemeenten die van deze versie gebruikmaken, betalen daarvoor een kostendekkende vergoeding.

Betrouwbaarheid
Het instrument is ook buiten deze stichting om te gebruiken; vragenlijst en rekenregels zijn vrij beschikbaar. Divosa en de stichting wijzen er echter op dat als gemeenten wijzigingen aanbrengen aan het instrument, het onderhoud en de betrouwbaarheid van de uitkomsten in het geding kunnen komen.

Meer informatie
Het screeningsinstrument, de handleiding en aanvullende informatie vindt u op www.mesis.nu.