Nieuwsbrief

Geen inkomen, wel een mobiele telefoon

Jongeren die rondzwerven in de stad, af en toe logeren bij vrienden, geen werk hebben en kampen met psychosociale problemen; vaak hebben ze ook schulden. In Utrecht kunnen deze jongeren aankloppen bij BackUp, onderdeel van welzijnsorganisatie Stichting Stade.

“Ze zijn 18, 19 jaar en al jarenlang rondgepompt in de hulpverlening”, vertelt Hassan Slassi,  teamleider bij BackUp. Zowel instellingen als de cliënten zelf weten hem en zijn collega’s inmiddels te vinden. “In het verleden benaderden we de jongeren ook zelf actief, bijvoorbeeld bij hangplekken. Inmiddels is onze caseload zo groot, dat we dat nog maar weinig kunnen doen.”

Gouden bergen
Het is volgens Slassi niet zo gek dat deze groep veel schulden maakt: “Ze hebben geen inkomen, maar wel een mobiele telefoon. Ze betalen de premie voor hun zorgverzekering niet, maar ontvangen wel zorgtoeslag van de Belastingdienst. Dat eindigt in een reeks onbetaalde facturen met boete en een terugvordering van de Belastingdienst. En wat we regelmatig tegenkomen, zijn jongeren die zich laten gebruiken door een stel slimmeriken. Die hebben dan zogenaamd een bedrijfje opgezet en beloven zo’n jongen of meisje gouden bergen als ze nu even voor hen een laptop kopen of het inschrijfgeld voor de Kamer van Koophandel voorschieten. De ‘ondernemer’ vertrekt, inclusief laptop, en laat iemand anders zitten met een berg rekeningen.”

Schreeuwen
BackUp helpt de jongeren hun schulden in kaart te brengen en meldt ze aan voor schuldhulpverlening. “Het is vooral puinruimen en stabiliseren.” Daarmee is het probleem niet opgelost. Er is een wachtlijst van zeker een jaar en komen ze eenmaal in een traject, dan valt er nauwelijks iets af te lossen. De jongeren hebben geen inkomen en zonder vaste verblijfplaats zullen ze ook nooit een inkomen kunnen verwerven. Slassi weet uit ervaring dat het voor deze jongeren een bijna onmogelijk opgave is om een betaalde baan te vinden en zo langzaam schulden af te lossen: “Behalve dat ze vaak geen diploma hebben, weten ze ook niet hoe ze zich moeten presenteren bij een werkgever. Ze hebben alleen geleerd om te schreeuwen, dat helpt niet echt.”  

Screening
Slassi zou graag zien dat er binnen de schuldhulpverlening altijd een paar plaatsen gereserveerd zijn voor cliënten van BackUp. “Een cliënt klaarstomen voor schuldhulpverlening gaat met vallen en opstaan. Als iemand dan eenmaal zover is, moet hij direct kunnen instromen. Is er een wachtlijst van een jaar, dan haakt een cliënt makkelijk af.” Slassi is hierover oriënterende gesprekken aangegaan met een aantal betrokken organisaties in Utrecht.

Maar dergelijke initiatieven hebben volgens Slassi alleen zin als er aan de andere kant, op alle fronten, wordt gewerkt aan preventie. “Iedere hulpverlener heeft een preventieve taak: inzichtelijk maken waar de oorzaken van schulden liggen en helpen met orde scheppen. Maar ook de markt moet zijn verantwoordelijkheid nemen. Als je iemand een telefoonabonnement verkoopt of je werkt met afbetalingsregelingen, ga dan eerst na of je klant wel in staat is om te betalen. Screening doe je in het groot, bijvoorbeeld bij het verstrekken van een hypotheek, waarom dan niet in het klein?”

Lees meer over BackUp