Nieuwsbrief

Sociaal werkers en schuldhulpverlening: hoe werkt dat?

Sociaal werkers van de coöperatie Amaryllis vormen de spil van de negen sociale wijkteams in de gemeente Leeuwarden. Iedereen met vragen over geld en schulden komt bij hen terecht. Worden mensen beter geholpen in zo’n constructie? En hoe zorg je ervoor dat sociaal werkers het specialistische werk van schuldhulpverlening goed kunnen uitvoeren?

Sinds 1 januari 2015 kunnen mensen met financiële problemen terecht bij sociaal werkers van de wijkteams voor hulp en advies. Ook bepalen ze of specialistische hulp nodig is, zoals een schuldregeling bij de Kredietbank Nederland. In de wijkteams is wel een specialist aanwezig van de Kredietbank die de sociaal werkers op verzoek adviseert. ‘Maar onze sociaal werkers doen zoveel mogelijk zelf’, zegt teamleider Nynke Andringa van wijkteam Zuidwest. ‘Denk aan gespreksvoering om motivatie en gedrag in kaart te brengen, advies, toetsen van beleidsregels en andere taken die bij schulddienstverlening horen. Een logische keuze, want we zitten toch al aan tafel bij cliënten om te praten over allerlei andere hulp en ondersteuning. Alleen heel specialistisch werk, zoals het berekenen van de beslagvrije voet, besteden we uit aan de specialist in het wijkteam.’

Kennis van zaken
Om de schulddienstverlening goed te kunnen uitvoeren, beschikken de sociaal werkers over diverse hulpmiddelen, zoals een beslisboom van de gemeente om te bepalen of iemand in aanmerking komt voor schuldregeling en een menukaart van de Kredietbank met daarop de diensten waarvoor de specialist kan worden ingeschakeld. Een aantal sociaal werkers met ervaring in de schuldhulpverlening heeft het initiatief genomen een vakgroep op te richten voor kennisuitwisseling met de andere leden van het wijkteam. Zo proberen zij het specialisme rondom de schuldhulpverlening te borgen.
Eén van de moeilijkste kanten van het vak schuldhulpverlening is het in kaart brengen van gedrag en motivatie van mensen met financiële problemen. ‘Dat is de basis om mensen goed te helpen. Als ze niet gemotiveerd zijn heeft een schuldregeling bijvoorbeeld nog geen zin. Dan moet je een andere strategie kiezen en een aantal sociaal werkers vindt dat best lastig. Voor deze en andere complexe aspecten, krijgen we in april een intensieve training van Nadja Jungmann van Gilde Schuldhulpverlening.’

Ervaring in proefwijken
De nieuwe werkwijze in de wijkteams is nog in volle gang, maar Leeuwarden heeft er al in een aantal wijken mee geëxperimenteerd, zoals in Heechterp Schieringen. Andringa was er werkzaam als sociaal werker en leerde er de nieuwe, integrale manier van werken. ‘Toen ik net begon, wilde ik wel eens aan cliënten “trekken” als ze niet wilden meewerken. Dan zetten veel mensen de hakken in het zand. In het wijkteam leerde ik dat het beter is om cliënten een spiegel voor te houden. Als ze de auto niet wilden verkopen, zei ik: “dat is goed, maar dit zijn de gevolgen. Niet alleen op financieel vlak maar ook voor het hele gezin.”Deze aanpak was in de meeste gevallen wel effectief.’ Daarnaast werkten de sociaal werkers in Heechterp ook preventief. Samen met de woningbouw gingen ze op huisbezoek bij bewoners met een beginnende huurachterstand.

Cliënten beter in beeld
De integrale werkwijze in de wijkteams lijkt succesvol. ‘Als iedereen met financiële problemen één aanspreekpunt heeft in de wijk, kun je ze veel beter volgen. We zijn present. Dat maakt het makkelijker om in te grijpen als het mis gaat. En ellende te voorkomen. Met de woningbouwvereniging en de gemeente hadden we bijvoorbeeld afgesproken dat ze ons waarschuwen als mensen uit hun huis moeten worden geplaatst. Een kosten/batenanalyse wees uit dat we hiermee 40% huisuitzettingen hebben weten te voorkomen.’
Inmiddels hebben alle wijkteams in Leeuwarden het convenant 'Iedereen Financieel Fit' afgesloten. Niet alleen met de woningcorporatie, maar ook met Friesland Zorgverzekeraar, waterbedrijf Vitens en energiebedrijf Essent.