Nieuwsbrief

Forensisch psychiatrisch centrum: schuldhulpverlening structureel toepassen

Forensisch Psychiatrisch Centrum de Rooyse Wissel streeft ernaar patiënten op een veilige manier te laten terugkeren in de maatschappij. Schuldhulpverlening levert daar een belangrijke bijdrage aan. Naast betalingen aan slachtoffers, worden ook andere mogelijke schuldeisers opgespoord. ‘Het schiet natuurlijk niet op als er een deurwaarder op de stoep staat zodra je weer thuis bent.’

De schuldhulpverlening bij de Rooyse Wissel is voortgekomen vanuit de administratie. Medewerker Patiëntengeld Administratie Andrea van Osch: ‘We kregen wel eens brieven van schuldeisers op ons bureau en dan moet je er wat mee doen. Rond 2005 ontstond het idee om deze schulden niet meer ad hoc op te lossen, maar structureel aan te pakken.'

Van Osch en haar collega volgden een cursus schuldhulpverlening. De inhoud ervan werd in samenspraak met beide dames vastgesteld. 'Er was geen cursus schuldhulpverlening voor TBS-klinieken. Ons werk verschilt met dat van gemeenten. Wij proberen alleen minnelijke schuldregelingen en/of betalingsregelingen tussen schuldeisers en schuldenaars tot stand te brengen. Daarbij hebben we minder te maken met wettelijke termijnen. Daarnaast hebben we te maken met een bijzondere doelgroep.'

Machtigingsformulier
Zodra een patiënt in de kliniek wordt opgenomen, wordt een derde van het zak- en kleedgeld dat patiënten van Justitie ontvangen en intern verdienen door het leveren van arbeid, gereserveerd om eventuele schulden af te betalen. Ook krijgen patiënten standaard een lijst met vragen over mogelijke schulden en een machtigingsformulier. Daarmee machtigt de patiënt de Rooyse Wissel om te onderzoeken of er schulden zijn bij overheidsinstanties en bedrijven. ‘Van het UWV en de Belastingdienst tot Neckermann en Wehkamp. Tevens doen we een BKR-toetsing.' De meeste patiënten geven toestemming voor zo'n machtiging, al gaat daar soms wel wat tijd overheen. 'Als je in een TBS-kliniek wordt opgenomen, gebeurt er van alles met je. Schulden aflossen staat niet altijd meteen op het netvlies. Dat kan na een aantal gesprekken met bijvoorbeeld de therapeut veranderen.'

Regeling treffen
Blijkt dat er geen schulden zijn, dan wordt het gereserveerde bedrag vrij besteedbaar. Zijn er wel schulden, dan worden de schulden aan slachtoffers doorgaans het eerst afbetaald. 'Patiënten mogen niet op verlof als er voor deze schulden geen regeling is getroffen.' Daarna zijn de andere schuldeisers aan de beurt. Gemiddeld zijn Van Osch en haar collega drie tot vier maanden kwijt met het akkoord van de patiënt en de inventarisatie bij overheidsinstanties en het BKR. 'We sturen een brief met een kopie van de machtiging en op basis daarvan krijgen we gegevens van schuldeisers. Die schrijven we aan met de vraag of zij een regeling willen treffen. Dat lukt bijna altijd. Daarna moet de patiënt er toestemming voor geven.'

Extra aflossen
Naast een deel van het zak- en kleedgeld, kunnen patiënten ervoor kiezen om schulden sneller af te lossen met het extra geld dat ze kunnen verdienen als ze werken. 'Patiënten kunnen in de werkplaatsen van de kliniek werken, of elders (als ze een machtiging voor verlof hebben). Patiënten die op korte termijn door- of uitstromen en die verlof hebben, kunnen sinds een halfjaar ook in het Werkhuis terecht. Het Werkhuis is door de Rooyse Wissel opgezet, zodat patiënten eraan kunnen wennen om "in de echte maatschappij" naar hun werk te gaan. Je kunt er hout bewerken, maar ook grafische ontwerpen maken.'

Spreekuur
Uiteraard hebben patiënten inbreng in hun eigen financiële situatie. Twee maal per maand houden Van Osch en haar collega spreekuur. 'We hebben een kantoor op het plein waar patiënten samenkomen. Ze kunnen bij ons terecht met financiële vragen. Van afbetalingen van schulden en wat er financieel verandert als ze naar de afdeling resocialisatie gaan tot belastingaangifte.'

Van Osch schat in dat uiteindelijk 80 procent van de patiënten de kliniek schuldenvrij of gestabiliseerd verlaat.