Nieuwsbrief

Schuldhulpverlening werkt beter als er iemand naast je staat

Problematische schulden werken verlammend. Dan is het fijn als er iemand naast je staat en je op weg helpt, bijvoorbeeld een SchuldHulpMaatje. Dankzij de Ortega-gelden konden kerken in Nederland een vrijwilligersnetwerk opzetten van SchuldHulpMaatjes. Inmiddels doen maar liefst 800 vrijwilligers mee.

Het initiatief tot het project SchuldHulpMaatjes kwam van de hulporganisatie Kerk in Actie. Peter Rijsdijk, landelijk coördinator: “Kerken hebben van oudsher ervaring met hulpverlening. Sinds de crisis zien wij de vraag naar hulp toenemen. We hebben contact gezocht met gecertificeerde schuldhulpverleners en zijn er zo ingerold. Ons doel was om op 25 locaties 600 vrijwilligers op te leiden. Uiteindelijk zijn dat 40 locaties geworden met 800 opgeleide vrijwilligers.”

Iedere locatie bestaat uit minimaal 3 kerken gevestigd in 1 gemeente, die zich verenigen in een platform. De betreffende gemeente verklaart samen te werken met dit platform. Vervolgens krijgt ieder platform een coördinator die de vrijwilligers aanstuurt en tegelijk fungeert als aanspreekpunt voor de gemeente.

Klant wordt penningmeester
Wie SchuldHulpMaatje wil worden, volgt een speciale training. Daarin staan persoonlijkheid, portemonnee, praten en praktijk centraal. Voordat vrijwilligers anderen kunnen helpen, moeten ze zichzelf goed kennen. En weten wat voor typen klanten ze kunnen verwachten. Eenmaal aan de slag leert een vrijwilliger de klant om als penningmeester te kijken naar zijn eigen financiën. “Dat betekent dat je ook wel eens impopulaire besluiten moet durven nemen als dat voor je huishoudboekje beter is”, licht Rijsdijk toe.

De vrijwilliger leert welke budgetteringstips hij kan geven en hoe hij daarover het beste kan communiceren. Ook is het belangrijk dat een vrijwilliger weet wat hij wel en wat hij niet doet, hoe hij inzicht krijgt in de situatie van de schuldenaar en weet hoe hij kan verwijzen en hulpmiddelen kan inzetten. Wie de training met succes heeft doorlopen, wordt gecertificeerd SchuldHulpMaatje. “Al onze vrijwilligers hebben een uniek SchuldHulpMaatjesnummer dat is geregistreerd. Klanten kunnen dus nagaan of de zaak te vertrouwen is.”       

Aanmoedigen is belangrijk
SchuldHulpMaatjes worden in verschillende fases ingezet, afhankelijk van het beleid van de gemeente: preventie, zorgfase en nazorgfase. Preventie vindt vaak plaats via voedselbanken en inloophuizen van kerken. Mensen met financiële problemen kunnen zich ook melden via www.uitdeschulden.nu en worden dan gekoppeld aan een maatje. “Hij helpt een klant bijvoorbeeld  een crisisbudget te maken, zodat de klant zijn uitgavenpatroon leert aanpassen.”

Is iemand eenmaal aangemeld voor schuldhulpverlening, dan kan de vrijwilliger helpen bij het verzamelen en ordenen van alle benodigde informatie. “Maar de voornaamste taak is stimuleren van gedragsverandering. We hebben bijvoorbeeld geldtestjes ontwikkeld voor de klant waarmee hij ontdekt wat zijn houding is ten opzichte van inkomsten en uitgaven,”vertelt Rijsdijk. “Ook aanmoedigen is belangrijk. Een traject voor schuldhulpverlening is zwaar en vraagt om uithoudingsvermogen. Het is dan prettig als er iemand naast je staat.”

In de nazorgfase houdt het SchuldHulpMaatje een vinger aande pols om terugval te voorkomen. “De vrijwilliger en de klant bepalen samen hoe veel nazorggesprekken nodig zijn en bouwen zo langzaam af.” Uiteindelijk doel is dat de klant leert om zijn financiën zelf te regelen.

Hoog slagingspercentage
Deze aanpak werkt. Uit recente cijfers blijkt dat trajecten waarbij een SchuldHulpMaatje is ingezet een slagingspercentage hebben van maar liefst 70%. Een onderzoek naar maatschappelijk rendement van vrijwilligerswerk (Regioplan en Social Force, december 2011) laat zien dat iedere geïnvesteerde euro in SchuldHulpMaatjes 3 euro oplevert.

“Vrijwilligers hebben meer tijd om aan een vertrouwensrelatie te werken. En dat gaat makkelijker thuis bij de koffie dan vanachter een loket”, zo verklaart Rijsdijk het succes. Ook het feit dat een vrijwilliger geen sancties kan opleggen en steun biedt op de moeilijke momenten draagt daaraan bij. Bovendien komt een SchuldHulpMaatje achter de voordeur. Andere problemen, die schuldhulpverlening in de weg staan, komen zo sneller aan het licht.

Meer informatie: www.schuldhulpmaatje.nl

Lees ook de handreiking Vrijwillig, effectief en efficiënt