Nieuws

Zaanse pilot maatwerkbudget levert winst op in de aanpak van schulden

Donderdag 23 februari zijn de resultaten van de evaluatie van de pilot maatwerkbudget aan de Gemeenteraad van Zaanstad uitgereikt. De pilot maatwerkbudget ging in mei 2015 van start met als doel slagvaardige ondersteuning vanuit sociale wijk- en jeugdteams aan inwoners met financiële (en sociale) problemen. De gemeente wil hiermee de escalatie van  financiële problemen bij inwoners voorkomen. Uit de evaluatie van de pilot door Slim Beleid en het Verwey-Jonker Instituut blijkt dat de aanpak vooral goed heeft gewerkt voor mensen met schulden.

Vertrouwen in de wijkteams

De pilot maatwerkbudget is gestart naar aanleiding van een motie in de Zaanse gemeenteraad eind 2014, toen uit eerder actieonderzoek bleek dat er onder gezinnen in armoede behoefte was aan maatwerk. De gemeente Zaanstad heeft toen € 800.000 uitgetrokken voor een pilot om te experimenteren met een maatwerkbudget.

Wijkteammedewerkers kregen het vertrouwen om bij inwoners in (verborgen) armoede in te schatten of ze geholpen zouden zijn met een bijdrage uit het maatwerkbudget. Volgens een van de onderzoekers Silvia Bunt (Slim Beleid) moest de gemeente de wijkteams bij de start van de pilot stimuleren van het maatwerkbudget gebruik te maken: ‘Het voelde voor hen als een grote verantwoordelijkheid, waardoor zij er redelijk terughoudend mee omgingen.’ Uiteindelijk is in 1,5 jaar een totaal van € 309.586,- aan inwoners toegekend.

Wegnemen drempel schuldhulpverlening

Silvia Bunt en haar collega Monique Stavenuiter van het Verwey-Jonker Instituut hebben 20 casussen uit de afgelopen 1,5 jaar bestudeerd om zo de resultaten van de maatwerkondersteuning inzichtelijk te maken. Uit deze inventarisatie blijkt dat alle casussen waarin de sociale wijkteams maatwerk hebben ingezet, te maken hadden met schulden en 16 personen zelfs met problematische schulden. ‘Het maatwerkbudget is vaak ingezet om de drempel tot schuldhulpverlening weg te nemen of heeft ervoor gezorgd dat de schuldsituatie van bewoners stabiliseert of verbetert’, vertelt Bunt. Van 10 casussen is aanvullend in kaart gebracht welke maatschappelijke kosten zijn voorkomen door de inzet van het maatwerkbudget. Uit het onderzoek blijken ‘in 7 van de 10 bekeken casussen de kosten zonder de inzet van het maatwerkbudget beduidend groter.’

Integrale blik belangrijke succesfactor

Volgens Bunt is een belangrijke succesfactor van het maatwerkbudget is de integrale blik, ‘Nu redeneren veel gemeenten nog vanuit de regels per aparte regeling. Maar het aflossen van een huurschuld kan bijvoorbeeld kosten voor pleegzorg voor kinderen besparen wanneer er geen uithuiszetting plaatsvindt.’ Dit blijkt vaak een goedkopere oplossing en een die op lange termijn structureler is voor de inwoner. Een andere succesfactor van het maatwerkbudget is de snelheid waarmee wijkteammedewerkers het budget toekennen: binnen 24 uur. ‘Voor veel casussen geldt dat er ook bijzondere bijstand ingezet had kunnen worden, deze procedures duren echter veel langer. Terwijl snelheid is juist geboden is bij bijvoorbeeld de borg voor een nieuwe woning’, vertelt Bunt.

Leerpunten: voor wat hoort wat

De effecten van het maatwerk kunnen nog verder verbeteren door goede afspraken te maken met de inwoner over wat er van hem of haar verwacht wordt na de inzet van maatwerk. Zowel de sociale wijkteams als de inwoners waar maatwerk is ingezet zijn zeer enthousiast over de pilot, maar zowel professionals als inwoners onderschrijven het belang van wederkerigheid. ‘Veel inwoners verwachtten deze hulp niet van de gemeente en wilden graag wat terug doen in de vorm van bijvoorbeeld vrijwilligerswerk’, geeft Bunt aan. In de komende weken beslist de gemeenteraad van Zaanstad hoe de pilot verder in structureel beleid zal worden vormgegeven. Het volledige onderzoeksrapport is te downloaden op de website van het Verwey-Jonker Instituut.