Nieuws

ONSbank helpt jongeren uit de schulden

Het is een probleem dat al een tijd speelt: jongeren en schulden. Onderzoek van Nibud wijst uit dat één op de vijf jongeren in de schulden zit. De coöperatieve bankvorm ONSbank probeert deze jongeren op een constructieve manier te helpen. Dit doet de bank door jongeren in te laten zien dat ze er zelf voor verantwoordelijk zijn als ze in de schulden terechtkomen. Identiteitsversterking en een perspectief ontwikkelen op een reële toekomst, zijn de volgende stappen. 

Een onderzoek van kunstenaars en wetenschappers naar het begrip “schuld” leverde de bouwstenen voor het ontstaan van het schuldentraject ONSbank. ‘Elementair aan de uitkomst van het onderzoek was dat de schuldenaar geen partij was’, vertelt Johan Wagenaar, initiatiefnemer van de ONSbank. ‘Wat je ziet is dat schulden toenemen, omdat de schuldenaar vanaf het begin zijn schuld niet kan betalen. Zo werkt ons systeem. De schuldeiser stuurt een deurwaarder op je af en je schulden nemen alleen maar toe. Terwijl een grote groep niet helemaal of helemaal niet terecht in de schulden is beland. Vaak heeft het te maken met hun opvoeding, afkomst of de situatie waarin ze terecht zijn gekomen.’

Schuldrustperiode
‘Als ONSbank proberen we dat probleem op te lossen door jongeren met schulden een leertraject aan te bieden’, vertelt Wagenaar. Om ervoor te zorgen dat de jongeren in alle rust aan zichzelf kunnen werken, krijgen ze een schuldrustperiode. Dat betekent dat de jongeren tijdens het leertraject geen verdere schulden opbouwen. De ONSbank betaalt de schuldeisers een deel van de schuld terug. Dat gedeelte is gebaseerd op onderzoek van het Nibud, dat berekende dat van een schuldbedrag van € 10.000,- een schuldeiser uiteindelijk ongeveer € 1200,- terugkrijgt.

Leertraject
Vervolgens begint het leertraject dat ongeveer drie à vier maanden duurt. Dat traject bestaat uit drie fases. De eerste fase is de confessie. Wagenaar: ‘In deze fase leert de jongere inzien dat hij een probleem heeft en daar zelf verantwoordelijk voor is. Niet de grote boze buitenwereld. In de tweede fase proberen we zijn identiteit te versterken. Het gedrag van dit soort jongeren komt vaak voort uit een gebrek aan inzicht in wie ze zijn en willen zijn. Dat zie je vooral bij veel allochtone jongeren die tussen twee culturen vallen.’

Reëel toekomstbeeld
Tijdens het traject werken de deelnemers ook aan performances, samen met een kunstenaar. De kunstenaars hebben een lesprogramma ontwikkeld dat gericht is op identiteitsontwikkeling bij de jongeren en nieuwe toekomstperspectieven zichtbaar maakt.

De eerste twee fases worden afgesloten met een test, om te kijken of er genoeg is beklijfd. In de laatste fase gaan de deelnemers werken aan hun toekomst. Wagenaar: ‘We bieden ze een perspectief op een reële werkelijkheid waar ze zich aan kunnen verbinden. Het gaat dus om een haalbaar toekomstperspectief. Bijvoorbeeld een jongere die een ICT-winkel wil opzetten of automonteur wil worden.‘ De kunstenaars helpen de jongeren in deze laatste fase op zoek te gaan naar werk. Tot slot volgt er wederom een testmoment, om te kijken of de jongeren genoeg inzicht en kennis hebben verzameld. Na afloop van het leertraject worden de jongeren lid van de coöperatie ONSbank. Ze kunnen zich dan als ambassadeurs en ervaringsdeskundigen inzetten voor de ONSbank.

Studielening
En dan? Dan is het de bedoeling dat jongeren aan het werk gaan. Het deel wat nog overgebleven is van de oorspronkelijke schuld, wordt omgezet in een studielening. Naar eigen kunnen betaalt de jongere deze lening op een dragelijk manier af aan de ONSbank. Van deze terugbetaling betaalt de ONSbank het leertraject. Een schuld wordt zo omgezet in een investering in de toekomst.

Pilot
Wagenaar: ‘We staan op het punt om het leertraject in een pilot uit testen. Daarmee starten we 1 februari. De proef loopt tot eind juni. Vervolgens gebruiken we de zomerperiode om de methode en het leertraject verder uit te werken. Na de zomer willen we de resultaten presenteren in Amsterdam.

Menselijke mogelijkheden
Ondertussen is de innovatieve manier waarop de ONSbank met schulden omgaat niet onopgemerkt gebleven. Zo was het initiatief vorig jaar een van de finalisten van de Dutch Design Award. Steeds meer instanties leren de ONSbank kennen. Wagenaar: ‘Zojuist hebben we van de Deltaloyd Foundation te horen gekregen dat ze mede door ons aan schuldeisers adviseren hun geld op een hele andere manier op te halen bij jongeren. Wat sterk is aan het initiatief, is dat het menselijke mogelijkheden creëert in een schuldsituatie.’