Nieuws

Friese zwerfjongeren naar school

Dertien (ex)-dak- en thuisloze jongeren in Friesland gaan weer naar school. Het is een mooi resultaat van het proefveld ‘Onderwijs op maat’, een initiatief van Stichting Zwerfjongeren in samenwerking met zorgorganisaties Zienn en Jeugdhulp Friesland, Friese gemeenten en 3 mbo-scholen.

Terwijl ze naar school gaan, zetten de jongeren hun leven weer op de rails. Casusregisseur Hans Geleynse helpt de jongeren oplossingen te vinden voor problemen met wonen, zorg en inkomen. Belangrijk is het oplossen van schulden. Pitty Minnesma van Kredietbank Nederland: ‘De helft van de jongeren heeft problematische schulden. Dat levert behoorlijk wat stress op. Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat dit zoveel stress kan opleveren dat het ten koste kan gaan van de schoolprestaties.’ Dat moet koste wat kost voorkomen, want educatie is voor deze jongeren de enige uitweg uit de armoede.

Aangepast onderwijsprogramma

Augustus 2016 zijn de eerste Friese (ex)-dak- en thuisloze jongeren gestart met een aangepast onderwijsprogramma om hun diploma mbo 2-4 te halen. In februari start de tweede groep. Daarmee zijn alle (ex)-dak- en thuisloze jongeren die voor Onderwijs op Maat zijn geselecteerd in de schoolbanken. De jongeren zijn allemaal zeer gemotiveerd om hun leven weer op te pakken en dat was een belangrijk selectiecriterium om mee te doen met dit programma. Geleynse, die werkt in opdracht van de gemeente Leeuwarden, besprak de onderwijsbehoeften met de jongeren en met de scholen die het programma aanbieden. Gewoon onderwijs is vaak te zwaar voor deze doelgroep. Daarom hebben de scholen subsidie gekregen van het ministerie van OCW voor Passend Onderwijs, zodat de mbo-scholen maatwerk kunnen leveren aan deze jongeren.

Schulden oplossen

Naast het naar school gaan, heeft het oplossen van schulden prioriteit. Opmerkelijk is dat de schulden bij een aantal jongeren soms in een veel later stadium naar boven zijn gekomen. ‘Ze praten er niet graag over, schaamte speelt een belangrijke rol’, weet Geleynse. Geleynse en Minnesma wijzen erop dat een bijbaantje om schulden af te betalen geen optie is. ‘Zwerfjongeren hebben veel problemen. Ze zijn gewoonweg niet in staat studie en baan te combineren’, zegt Minnesma. Daarom zoekt Kredietbank met de gemeenten naar andere oplossingen. Voor één van de jongeren heeft Minnesma budgetbeheer aangeboden, zodat haar financiële situatie stabiel is en ze de rekeningen kan betalen. Vervolgens heeft ze met haar samen een schuldenlijst opgesteld. Minnesma is nu bezig om een regeling te treffen met de schuldeisers. ‘Als dat lukt, willen wij haar een saneringskrediet aanbieden. Daarmee kan ze haar schulden met haar studiefinanciering in 36 maanden aan Kredietbank Nederland aflossen.’ Het is een goede aanpak, maar als het aan Geleynse en Minnesma ligt, kan een ander voorstel nog beter werken. Minnesma: ’We zijn met een aantal gemeenten in gesprek om te kijken of zij, in ruil voor een maatschappelijke tegenprestatie, de aflossing op het saneringskrediet van deze jongeren kunnen overnemen. Doordat jongeren niet meer worden belast door de stress van de schuldenproblematiek, kunnen ze zich direct volledig richten op hun studie. De kans dat ze hun studie met succes afronden en een startkwalificatie krijgt, is met deze aanpak vele malen groter. Bovendien geeft het de jongeren een duidelijk toekomstperspectief, want ze kunnen aan de slag met het opbouwen van een zelfstandig leven. Voor de gemeente levert deze aanpak een duurzame uitstroom uit de Participatiewet op.’

Rijksbeleid

Gemeenten kunnen met een algemene lening verschillende schulden van jongeren herfinancieren. Dan heeft de jongere één schuldeiser (de gemeente) aan wie hij of zij moet afbetalen. De gemeente neemt de schuld dus niet over, maar kan afspraken maken met de jongeren over afbetalen. Daarnaast zijn diverse rijksorganisaties bezig met maatwerkregeloingen. Zo wil de minister van OCW het mogelijk maken dat DUO uitstel van betaling kan geven voor onderwijsgelelateerde schulden. De gemeentelijke schuldhulpverlener moet dit dan wel nodig vinden om een minnelijke schuldregeling te treffen. De staatssecretaris van VWS wil, samen met andere departementen, de mogelijkheden onderzoeken voor een schuldrustperiode voor kwetsbare jongeren tijdens hun studie. Ook V&J, de Belasingdienst, CJIB, Zorginstituut Nederland, Kredietbank Nederland en Proefveld Onderwijs op Maat willen samenwerken om deze jongeren te helpen. De uitvoeringsorganisaties kunnen nu al maatwerk leveren. Op basis van een kortdurend onderzoek wordt bekeken wat de beste oplossingen zijn. Op basis daarvan gaan de rijksorganisaties voor gemeenten in beeld brengen welke maatwerkregelingen mogelijk zijn. Dit schrijft staatssecretaris Jetta Klijnsma in een brief aan de Tweede Kamer.